Boekenclub: The Handmaid’s Tale

In een onderzoek naar hedendaags feminisme kan één vrouw zeker niet ontbreken: Margaret Atwood. Sinds The Handmaid’s Tale als serie is uitgekomen dient de typische klederdracht van de onderdrukte ‘dienstmaagden’ uit het boek – een rode mantel en witte kap – als belangrijk feministisch symbool tijdens protesten over de hele wereld.

In een Facebookpost van The Guardian las ik die informatie deze zomer al, zonder er veel acht op te slaan of het bijbehorende artikel te lezen. Het was een interview in de weekendbijlage van NRC dat ervoor zorgde dat ik naar de winkel snelde om Atwoods boek te kopen. Eén citaat bleef me het meeste bij. Atwood waarschuwt daarin voor het uitputten van onze planeet en de oorlogen die in de toekomst gevoerd kunnen worden over het gebrek aan grondstoffen:

“En vrouwen doen het doorgaans niet goed in oorlogen. Het is: vrouwen en kinderen láátst. Als er tekorten aan voedsel komen, gebeurt het weinig dat men zal zeggen: ‘Oh, je bent een vrouw, hier heb je mijn hotdog.’ Waarschijnlijker is de reactie: ‘Oh, je bent een vrouw, ik neem je hotdog en ik verkracht je ook nog even’.”

Ik las dus The Handmaid’s Tale en kon vervolgens twee weken nergens anders over praten. Samen met twee vriendinnen richtte ik er zelfs een gelegenheidsboekenclub voor op. Daarna sloot ik een proefabonnement af bij Videoland en sindsdien probeer ik alle afleveringen zo snel mogelijk te kijken. Omdat het zo spannend is en natuurlijk om niet langer dan de proefperiode van twee weken lid te hoeven blijven.

Bij iedere passage van het boek dacht ik ‘híer moet ik over schrijven, dit is echt belangrijk’ en hoewel de serie heel anders is dan het boek, denk ik dat ook bij iedere aflevering. Mijn enthousiasme maakt het echter niet makkelijker er daadwerkelijk over te schrijven. Om een lijn voor deze column te vinden, las ik daarom alsnog het artikel in The Guardian. Ondanks de hoge literaire waarde van het boek, geeft dat artikel geen slimme analyse van de tekst, maar laat het de urgentie zien van het verhaal en geeft het een reden om het te lezen. En je vervolgens strijdbaar op te stellen.

Een paar dingen over het verhaal moet ik nu verklappen om jullie te kunnen overtuigen dit boek te gaan lezen. Het verhaal gaat over Offred, de dienstmaagd van een vooraanstaande familie in een grote stad in de republiek Gilead, voorheen de Verenigde Staten. De wereld wordt geteisterd door de gevolgen van milieuvervuiling en (nucleaire) oorlogen, waaronder een ernstige daling van de geboortecijfers. Het dictatoriale bestuur van Gilead heeft voor dit laatste probleem een ingenieuze oplossing gevonden, waarvan Offred, en duizenden andere jonge vrouwen, in dienst zijn komen te staan. De maatschappij van Gilead wordt gevormd rond de vergaande onderdrukking van vrouwen en streeft naar de terugkeer van conservatieve waarden in het gezinsleven.

Het verhaal wordt door velen gezien als een blauwdruk voor een dystopische maatschappij waarin vrouwen, ondanks twee feministische golven, nog altijd geen gelijkwaardige rol hebben als mannen. Is het boek inderdaad een voorbode van de toekomst van Amerika als dat gevormd wordt aan de hand van mysogyne opvattingen van president Trump en zeer conservatieve idealen van zijn vicepresident?

Atwood wijst ons er zelf op dat het boek op de eerste plaats een roman is en ze geen waarzeggende gave heeft. Feit is wel dat het boek een krachtig symbool is geworden van het protest tegen vrouwenonderdrukking. Margeret Atwood viel afgelopen zomer Argentijnse activisten persoonlijk bij in hun protest tegen het verbod op abortus. Gekleed in rode mantel en witte kap lazen ze een brief van Atwood voor: “Nobody likes abortion, even when safe and legal. It’s not what any woman would choose for a happy time on Saturday night. But nobody likes women bleeding to death on the bathroom floor from illegal abortions, either. What to do?”

Een gemakkelijk of comfortabel boek is The Handmaid’s Tale zeker niet, en de serie net zo min. Doordat Atwood het regime van het fictieve land Gilead heeft gevormd aan de hand van de gruwelijkheden uit de wereldgeschiedenis, komt de wereld waarin de dienstmaagden leven pijnlijk dichtbij. Meest duidelijk zijn de verwijzingen naar de trans-Atlantische slavernij en de Holocaust, meest actueel de aanleiding tot de oprichting van Gilead. In het vrije en democratische Amerika werden wetten aangepast en vrijheden afgenomen uit angst voor terrorisme, tot uiteindelijk een dictatuur gevestigd kon worden.

Om ervoor te zorgen dat dit geen werkelijkheid wordt, trekken vrouwen overal ter wereld juist de kleding aan van de onderdrukte dienstmaagden. Ik denk dat het belangrijk is te weten waarom ze dat doen, al is het maar om uiteindelijk je hotdog lekker zelf op te kunnen eten.

Door: Liesje Wanders

By | 2019-01-16T11:29:47+00:00 januari 11th, 2019|Nieuws|0 Comments