✉️ info@feminer.nl

Hoe de kloof tussen herstel en verlof na de zwangerschap vrouwen belemmert op de werkvloer

Home > Magazine > Hoe de kloof tussen herstel en verlof na de zwangerschap vrouwen belemmert op de werkvloer
Een groene achtergrond waarop in zwart-wit een foto te zien is van een vrouw die aan het telefoneren is met een baby in haar handen. Ze lach en zit achter haar bureau.
Hoe zit het precies met zwangerschapsverlof in Nederland? Feminer zoekt het voor je uit 

Door Judith Farla

Judith werkt in de media. Tijdens haar studie Bedrijfskunde leerde ze over genderongelijkheid op de werkvloer, maar ook hoe we van onze verschillen juist onze kracht kunnen maken. Ze hoopt andere vrouwen te inspireren om hun ambities achterna te gaan.

20 oktober 2025

by | 20 oktober 2025

Het huidige verlofbeleid houdt geen rekening met de fysieke, mentale en emotionele nasleep van een zwangerschap. Dat heeft negatieve gevolgen voor Nederlandse vrouwen op de arbeidsmarkt. Hoe kunnen we dit verlof in de toekomst beter vormgeven? Feminer zoekt het voor je uit. 

*Belangrijke mededeling: met de term ‘vrouwen’ neemt Feminer iedereen die zwanger kan worden in acht, zoals ook transgender en non-binaire personen. 

*De vrouwen die wij spraken zijn bekend bij de online redactie maar blijven anoniem. De citaten in dit stuk zijn daarom gekoppeld aan pseudoniemen.

De kloof tussen verlof en herstel

In Nederland hebben vrouwen recht op 16 weken betaald zwangerschapsverlof, ingaand vanaf minstens 4 weken voor de uitgerekende bevalling. In de praktijk betekent dit dat veel moeders al na 10 weken na de bevalling weer aan het werk moeten. Het duurt gemiddeld een jaar voordat vrouwen zich weer grotendeels zichzelf voelen en minstens twee jaar voor de hersenen om weer terug te keren naar de originele staat. Dit herstelprocess  ziet er voor iedere vrouw anders uit. Feminer spreekt met  een aantal vrouwen over hun ervaringen.

“Ik merk ook dat ik sneller in paniek raak dan vroeger; of dat door slaaptekort, hormoonschommelingen of iets anders komt, weet ik niet”.

Laura vertelde nog maanden na de bevalling veel bekkenpijn te hebben. “Tot en met twee maanden na het verlof moest ik twee keer per dag een half uur extra pauze nemen om te liggen, omdat langdurig zitten voor veel pijn zorgde.” Tot ruim een half jaar kon zij niet langer dan een kwartier lopen. Ook met traplopen voelde zij zich fysiek beperkt. Mirza kreeg zwangerschapsvergiftiging en hoge bloeddruk die aanhield na haar bevalling. “Beide hebben ongeveer 3 maanden geduurd voordat het stabiliseerde.” 

In de maanden dat de hersenen herstellen, kampen vrouwen met concentratieproblemen, stemmingswisselingen en vergeetachtigheid, ook wel zwangerschapsdementie genoemd. Ook Esther merkte dit: “Na anderhalf jaar heb ik nog steeds last van warrigheid, geheugenproblemen en weinig energie. Ik merk ook dat ik sneller in paniek raak dan vroeger; of dat door slaaptekort, hormoonschommelingen of iets anders komt, weet ik niet.”

Met dergelijke fysieke en mentale klachten na de zwangerschap is het dus niet zo vreemd dat werken in deze periode voor veel vrouwen een zware belasting vormt. Het is zelfs zo dat een derde van de vrouwen na het verlof uitvalt. Daarmee is het korte verlof niet alleen vervelend voor moeders, maar uiteindelijk ook voor werkgevers. Zij verliezen de werknemer uiteindelijk voor een langere ziekteperiode dan bij een verlenging van het verlof. 

Ongelijkheid voor de werkende moeder

De druk om “weer de oude” te zijn na zestien weken verlof creëert een vicieuze cirkel. Vrouwen die te vroeg terugkeren, kampen met oververmoeidheid, mentale klachten en verminderde concentratie. Een deel van het leed blijft onzichtbaar. 1 op de 3 vrouwen durft haar klachten niet te benoemen, uit angst voor negatieve gevolgen op het werk. Ook Esther denkt dat “meer openheid en informatie het voor moeders wellicht veel makkelijker zou maken om weer aan het werk te gaan.”

Door traditionele structuren zien organisaties mannen nog altijd als betrouwbaardere werknemers. Slechts de helft van de vaders neemt het volledige geboorteverlof op. Ook de moeders die wij spraken, namen gemiddeld langer verlof (12-21 weken) dan hun partner (5-7 weken). Vervolgens gaat wederom vooral de vrouw minder werken, terwijl dit verschil in een gezin met twee vaders nauwelijks zichtbaar is, een teken dat de ongelijkheid zit in beleid en verwachtingspatronen tussen mannen en vrouwen. 

Hoewel discriminatie op grond van zwangerschap en moederschap al sinds de jaren 80 verboden is, melden veel vrouwen dat hun werkgever hen benadeelt bij contractverlengingen of promoties. Werkgevers zien vrouwen in de vruchtbare leeftijd vaak als risico: een mogelijke zwangerschap en dus mogelijk een langere tijd afwezig. Eerlijker verlof en evenredige afschaling van de arbeidsduur creëert ruimte voor herstel en gelijkere kansen voor de vrouw. 

Zwangerschaps-, bevallings- en partnerverlof

Verschillende verlofregelingen zorgen voor vrije dagen rondom de geboorte van en de zorg voor kinderen. Hieronder een overzicht:

Ongelijkheid is niet alleen terug te zien in carrièrekansen. 1 op de 12 jonge ouders willen wel ouderschapsverlof nemen, maar hebben hier niet de financiële ruimte om 30% van hun inkomen hierbij te verliezen. Zij keren noodgedwongen eerder terug naar hun werk dan ze eigenlijk willen, terwijl inzet van dit verlof noodzakelijk is voor het opbouwen van een band met het kind. In de praktijk maken slechts 32% van de vrouwen en 27% van de mannen gebruik van het volledige ouderschapsverlof. Voor alleenstaande ouders ligt de druk nog hoger, aangezien zij gemiddeld minder economisch zelfstandig zijn. 

Ziekte na de bevalling

De meeste vrouwen verwachten van hun kindje en het moederschap te genieten, maar dit geluksgevoel is niet vanzelfsprekend. Het lichaam moet van veel herstellen, en wie weer te snel aan het werk gaat loopt risico op postnatale depletie: een tekort aan voedingsstoffen. Dit leidt tot fysieke en mentale uitputting. 

De periode na de bevalling kan ook leiden tot een postnatale depressie. 1 op de 10 vrouwen krijgt na de zwangerschap een depressie, wat een paar maanden tot een paar jaar aanhoudt. Zij kampen met schuldgevoelens en angst voor stigmatisering wanneer zij niet de moeder kunnen zijn voor hun pasgeboren baby zoals de maatschappij hen oplegt. 

Daarnaast is de bevalling zelf voor velen een heftige gebeurtenis die veel emoties losmaakt. “Ik was vergeetachtig en warrig, sliep slecht door een onrustige baby en stond voortdurend ‘aan’, wat veel onzekerheid gaf. De bevalling en kraamperiode heb ik dan ook wel als redelijk traumatisch ervaren”. Hierin is Esther zeker niet de enige. Ongeveer 10-30% van de vrouwen ervaart de bevalling als traumatisch. Voor sommigen (1-3%) ontwikkelt dit zelfs tot PTSS.

1 op de 3 vrouwen durft haar klachten niet te benoemen, uit angst voor negatieve gevolgen op het werk.

Het beleid: van voorloper naar achterblijver

Nederland was ooit een pionier op het gebied van zwangerschapsverlof. Al in 1889 werd voor het eerst een wet aangenomen die vrouwen recht gaf op zwangerschapsverlof, toen nog onbetaald. Met de Ziektewet van 1913 kwam er ook een doorbetalingsregeling, die in 1930 daadwerkelijk in werking trad. Nederland gold toen als internationale voorloper: nergens was het verlof zo lang en zo goed betaald.

Sindsdien is er weinig veranderd. Alleen de duur van het verlof is in de jaren 90 nog verlengd naar 16 weken. In vergelijking met andere Europese landen lopen we inmiddels achter. Zo hebben vrouwen in Finland 4 maanden en in Italië zelfs 5 maanden zwangerschapsverlof. Spanje biedt bijvoorbeeld ook vaders 6 weken betaald verlof en in Zweden is er nog bijna 16 maanden ouderschapsverlof (80% doorbetaald) te verdelen tussen beide ouders.

Nederland heeft wel kleine stappen gezet. In 2001 is zwangerschapsverlof bijvoorbeeld ondergebracht in de Wet arbeid en zorg (WAZO), waardoor het niet langer als ziekteverzuim geldt. Met de Wet invoering extra geboorteverlof (WIEG) kreeg de partner in 2019 recht op één week betaald geboorteverlof en sinds 2020 nog vijf aanvullende weken tegen 70% loon. 

Sinds 2022 bestaat er deels betaald ouderschapsverlof. Beide ouders hebben recht op 26 weken. Hiervan krijgen zij slechts de eerste 9 weken 70% doorbetaald, mits ze het verlof binnen het eerste levensjaar van het kind opnemen. Het overige ouderschapsverlof is onbetaald.Ouders van een adoptiekind of pleegkind hebben ook recht op verlof. Dit is voor beide ouders een duur van 6 weken die volledig doorbetaald wordt en flexibel in te zetten is.

De status quo

Een situatie die nog eens laat zien hoe veel verandering er nodig is omtrent de rechten voor zwangere en net bevallen vrouwen, is de huidige stand van zaken bij de overheid. Voor volksvertegenwoordigers is er tot op heden nog altijd geen zwangerschapsverlof geregeld. Tweede Kamerleden en raads- en Statenleden kunnen enkel tijdelijk ontslag nemen. Dit tijdelijke ontslag duurt net zo lang als een verlofperiode van 16 weken, maar dan zonder doorbetaling. 

De afgelopen jaren is er door meerdere vrouwen in een overheidsfunctie opgeroepen dat het tijd is voor het moderniseren van deze regeling. Onder anderen Jony Ferket (Gemeenteraadslid voor D66 in Utrecht) en Ceciel Nieuwenhout (gemeenteraadslid voor GroenLinks-PvdA in Groningen) schreven een brief over de broodnodige veranderingen. 

Het “roept pijnlijke herinneringen op” en doet ze “denken aan de jaren vijftig, toen ‘ontslag van werkneemsters bij huwelijk en zwangerschap’ nog de norm was” Tot op heden geeft de meerderheid van de overheid geen gehoor aan het standpunt van deze vrouwen. 

Benieuwd naar de standpunten van de politieke partijen rondom zwangerschaps-, geboorte- en ouderschapsverlof? Deze vind je in dit ‘Weet wat je stemt’-artikel van Feminer.

Gemiddeld duurt het twee jaar voordat vrouwen zich weer grotendeels zichzelf voelen. 

Op weg naar beter verlof

Voor een betere fysieke en mentale herstelperiode na de bevalling is het noodzakelijk om het zwangerschapsverlof uit te breiden. De één herstelt sneller dan de ander, maar dit zou niet ten koste mogen gaan van haar carrièrekansen. Door het verlof langer te maken krijgen jonge moeders de tijd en ruimte om zichzelf terug te vinden en opnieuw te leren kennen. 

De druk om snel weer terug te keren op werk erkende de vrouwen ook. “Ik voelde toch de druk om meteen weer de oude te zijn toen ik weer aan het werk ging, terwijl ik dat door slaapgebrek en hormonen helemaal niet was”, aldus Esther. Laura legde ook uit dat het “mentaal opnieuw zoeken was naar een goede balans in mijn leven.”

Ze pleit dan ook voor een langer verlof. “Wat mij betreft zou het verlof veel langer mogen duren. Minimaal 6 maanden en het liefste 5 weken voor mijn uitgerekende datum stoppen.” Ook de andere vrouwen geven aan langer verlof te willen. Esther: “Een maand langer verlof had voor mij al enorm geholpen.” Niet voor iedereen was er de mogelijkheid om evenveel aanvullend verlof op te nemen. Hierdoor mis je als ouder niet alleen rust voor jezelf, maar ook waardevolle tijd om een betere band op te bouwen met je kind.

Ook een vorm van een re-integratie met flexibele uren of gedeeltelijke terugkeer kan helpen. “Soms heb je net die extra ruimte nodig om op adem te komen, aan herstel te werken, of om extra opvang te bieden wanneer nodig.” Dit ontneemt vrouwen de druk om alles in één keer op te pakken en goed te doen, waardoor zij op de lange termijn uitvallen. Financiële zekerheid is daarbij voor de geïnterviewde vrouwen essentieel. 

Belangrijk om niet te vergeten is dat de zorg voor kinderen niet stopt na enkele maanden of jaren, maar duurt tot kinderen zelfstandig zijn en op zichzelf gaan wonen. Een eerlijker verlof voor beide ouders biedt slechts een oplossing voor een klein deel van deze levensloop. Wel dicht het de kloof tussen het risico op langdurige afwezigheid van vrouwelijke en mannelijke werknemers na de geboorte van een kind. Eén stap dichter bij gelijkheid op de werkvloer.

F.A.Q.

Wat moet je regelen tijdens een zwangerschap?

Misschien voel je je overspoeld met dingen om te regelen rondom je verlof, medische controles en de voorbereiding voor wanneer de baby er straks is. Gelukkig kan je via Rijksoverheid.nl een handig overzicht vinden waarin alles staat uitgelegd. Je beantwoordt 10 korte vragen over jouw situatie en krijgt een persoonlijke checklist!

Waar heb je recht op?

Tijdens je verlof heb je recht op een uitkering. De hoogte van de uitkering verschilt per soort verlof. Zo krijg je tijdens zwangerschapsverlof 100% van je salaris vergoed en bij ouderschapsverlof 70% tijdens de eerste 9 weken, maar 0% tijdens de overige 17 weken. Ook voor medische afspraken en bijzondere situaties bestaan er regelingen. Bekijk op de site van Rijksoverheid waar je precies recht op hebt.

Hoe zit het met geboorteverlof?

Geboorteverlof is een regeling voor de partner. Eén week is volledig doorbetaald en gedurende de aanvullende 5 weken geldt een uitkering van 70% van het loon. Het aanvullend geboorteverlof mag de partner gespreid opnemen over het eerste half jaar na de bevalling. 

Hoe zit het met ouderschapsverlof?

Na het bevallings- en partnerverlof hebben beide ouders ook recht op ouderschapsverlof, waarvan de eerste 9 weken 70%  worden doorbetaald. De andere 17 weken worden niet vergoed. Ouderschapsverlof mag flexibel worden ingezet tijdens de eerste 8 jaar van het kind. Het idee achter deze regeling is dat ouders losse dagen kunnen opnemen om zorg te dragen voor het kind. De werkgever mag dit verzoek niet weigeren. 

Hoelang duurt het herstel na de bevalling?

Herstel ziet er voor iedere vrouw anders uit. Het duurt gemiddeld 1 tot 2 jaar voordat vrouwen zowel fysiek als mentaal hersteld zijn. Veel vrouwen kampen met concentratieproblemen, stemmingswisselingen en vergeetachtigheid. Een kleinere groep vrouwen ervaart na de bevalling postnatale depletie of postnatale depressie. Meer informatie over herstelperiode na de bevalling vind je op oudersvannu.nl.

  • Judith Farla

    Judith werkt in de media. Tijdens haar studie Bedrijfskunde leerde ze over genderongelijkheid op de werkvloer, maar ook hoe we van onze verschillen juist onze kracht kunnen maken. Ze hoopt andere vrouwen te inspireren om hun ambities achterna te gaan.

    Bekijk Berichten

by | 20 oktober 2025

Meer zoals dit

Zoek artikelen

Vers van de pers

We houden je graag op de hoogte, dus volg ons vooral op de socials!